October 6, 2016

Post uit de vergetelheid

Door: Tilburg Cobbenhagen Center | Categorie: Re-Member

- door Annika Werkman

Nu de Tweede Wereldoorlog al meer dan 70 jaar geleden is zijn er steeds minder mensen die over hun herinneringen aan de oorlog kunnen vertellen. Nieuwe generaties hebben geen eigen ervaringen met de dilemma’s, onderdrukking, en angst van toen. De vraag rijst daarom hoe de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend gehouden kan worden, hoe een brug geslagen kan worden tussen het heden en het verleden. Een oplossing is om de persoonlijke verhalen van eerste generatie ooggetuigen door te blijven geven, alleen dan via nieuwe media. De tentoonstelling ‘Waarom schrijf je me niet’- post uit de vergetelheid, is een voorbeeld van een project waarbij oude verhalen via nieuwe media worden doorgegeven aan volgende generaties.

De verhalen

De verhalen uit de tentoonstelling zijn grotendeels gebaseerd op briefwisselingen van drie hoofdpersonen, namelijk Wanda Verduin, Jules Schelvis en Nico Peeters. Wanda Verduin was een joods pubermeisje waarvan het leven tijdens de Tweede Wereldoorlog steeds meer werd ingeperkt door de anti-joodse maatregelen. Uiteindelijk werd ze gedeporteerd en overleed zij in Auschwitz. Jules Schelvis was een joodse man die in meerdere concentratiekampen gevangen heeft gezeten en zwaar werk heeft moeten doen. Hij verloor zijn vrouw en veel familie maar heeft de oorlog zelf overleefd. Nico Peeters werkte voor het verzet en schreef onder andere voor de verzetskrant De Waarheid. Hij overleedin Dachau aan tyfus.

De tentoonstelling

De verhalen van de drie hoofdpersonen worden in de reizende tentoonstelling aan de hand van foto’s en fragementen uit hun brieven en dagboeken verteld. Tevens wordt hun persoonlijke verhaal voorzien van context. De bezoeker van de tentoonstelling leert bijvoorbeeld meer over concentratiekampen in het algemeen en over het euthanasie-programma waar de zieken, ouderen en gehandicapten slachtoffer van werden. In de tentoonstelling zijn ook drie filmpjes verwerkt waarin familie van de hoofdpersoon, of de hoofdpersoon zelf, en een verteller aan het woord komen. Jules Schelvis vertelt zelf over zijn belevenissen en wordt afgewisseld met journaliste Natascha van Weezel die zijn ervaringen interpreteert. Over Wanda Verduin wordt verteld door haar broer Ernst Verduin en de zangeres Karsu Dönmez. Nico Peeters wordt besproken door zijn dochter Tonny Peeters en journalist Ad van Liempt. De vertellers nemen het publiek bij de hand bij het proberen te begrijpen van deze geschiedenis.

Brug tussen het verleden en het heden

De filmpjes kunnen, als nieuwe media en door de interpretatie van het verleden door Natascha, Karsu en Ad, worden gezien als een brug tussen het heden en het verleden. Daarnaast zijn ook de thema’s die aan de hand van de briefwisselingen worden besproken, zoals ‘communicatie’, ‘identiteit’, en ‘privacy’, vandaag de dag net zo belangrijk als toen. Door een verwijzing naar Amnesty International wordt duidelijk gemaakt dat ook vandaag censuur bestaat en niet iedereen de vrijheid heeft om te communiceren. Daarnaast wordt duidelijk dat privacy niet vanzelfsprekend is en internet een medium is waar je bewust mee om moet gaan. Jules Schelvis vertelt bijvoorbeeld dat hij geen facebook heeft omdat hij niet wil dat iedereen alles van hem weet, in de oorlog was dat namelijk gevaarlijk. Om bezoekers aan het nadenken te zetten kunnen zij prikkelende vragen over bovengenoemde thema’s beantwoorden in een stemhokje aan het einde van de tentoonstelling.

Educatie

In het educatiemateriaal van de tentoonstelling worden leerlingen uitgedaagd de brieven van de hoofdpersonen te interpreteren, meer achtergrond informatie te verzamelen en zelf iets te schrijven aan de hoofdpersonen of een vraag te stellen aan één van de vertellers. Ook worden ze gevraagd informatie op te zoeken op de website van de tentoonstelling met behulp van QR codes en berichtjes en foto’s te versturen. De leerlingen leren daarom niet alleen over het verleden door de post van de drie hoofdpersonen maar worden door zelf brieven te schrijven, vragen te stellen en verschillende media te gebruiken aan het denken gezet over vrije communicatie en privacy toen en nu.

Annika Werkman studeerde geschiedenis en Engels aan de Universiteit Utrecht. Momenteel rondt zij haar onderzoeksmaster Comparative Literary Studies af waarmee zij zich, mede door haar stage bij het Nationaal Comité 4 en 5 mei, in de Nederlandse herinneringscultuur van de Tweede Wereldoorlog specialiseert. Zij is betrokken bij de community ‘Re-Member’ van het Tilburg Cobbenhagen Center.

Comments are closed.

Tilburg Cobbenhagen Center

Het Tilburg Cobbenhagen Center stimuleert het gesprek over onderwerpen waarin de identiteit en missie van Tilburg University – 'Understanding Society' – tot uitdrukking komen en onderzoekt de betekenis daarvan in de hedendaagse academische context en samenleving.

Hiertoe brengen we in 'Communities of Practice' praktijkbeoefenaars, bestuurders en wetenschappers samen, zoeken we aansluiting bij waardendebatten die in de samenleving spelen en formuleren we onderzoeksvragen die van maatschappelijke meerwaarde zijn.

Op dit weblog lees je vanaf 26 september 2016 - de dag dat onze geheel vernieuwde website wordt gelanceerd - wat medewerkers van het Tilburg Cobbenhagen Center en onze interne en externe samenwerkingspartners zoal bezig houdt!

www.tilburguniversity.edu/
cobbenhagencenter

Communities of Practice