September 23, 2016

But I made lemonade!

Door: Tilburg Cobbenhagen Center | Categorie: Re-Member

- door Wessel Kouw

In het najaar van 2015 deelde het Tilburg Cobbenhagen Center ‘vrijheidskaartjes’ uit op de campus van Tilburg University. Medewerkers en studenten konden antwoord geven op de vraag ‘Wat betekent vrijheid voor jou?’. Destijds was ik nog geen onderdeel van het TCC-team, maar toen ik in maart 2016 betrokken raakte bij het project Vrijheid Doorgeven kreeg ook ik zo’n kaartje onder m’n neus geschoven. Inmiddels, ruim 5 maanden later, staat er nog niets op het kaartje geschreven. Te veel associaties met het woord vrijheid maken het moeilijk om tot een concrete definitie te komen. De vraag houdt me nog steeds bezig, vooral omdat ik overal om me heen, in verschillende contexten, het begrip vrijheid weer zie opduiken. Een korte reis door de afgelopen 5 maanden…

Deborah Stone

Als onderdeel van mijn bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen (CIW) aan Tilburg University volgde ik een minor Bestuurs- en organisatiewepenschap aan de Universiteit Utrecht. Daar leerde ik over de vier doelen van beleid die Deborah Stone definieert in haar boek ‘Policy Paradox. The art of political Decision Making’: gelijkheid, efficiëntie, vrijheid en veiligheid. Vrijheid wordt door Stone grofweg omschreven als ‘kunnen doen en laten wat je wil, zonder dat je daarbij een ander schaadt’. Ik ben geen Hazes-fan, maar al vrij snel legde ik hier een verband met het nummer ‘Ik leef mijn eigen leven’ waarin Hazes zingt: ‘Ik leef m’n leven zoals ik dat wil, ik bemoei me toch ook niet met een ander’, maar dat ter zijde. De definitie van Stone is te herleiden tot de Engelse filosoof, econoom en politicus John Stuart Mill (1806-1873), die in zijn boek ‘On Liberty’ het schadebeginsel bespreekt. Een uitgebreide uiteenzetting over verschillende filosofische definities van vrijheid valt buiten de scope van deze blog, maar de reden dat deze definitie niet direct de definitie voor op mijn kaartje werd is dat het schadebeginsel mij iets te vaag is. Wanneer schaad je iemand anders? Doen we dat niet elke dag in kleine beetjes? En speelt hierbij niet nog een rol of je het opzettelijk, per ongeluk, bewust of onbewust doet? Nog even verder zoeken dus…

Peter van der Vorst

Aan het einde van een van de afleveringen van ‘Mijn leven in puin’ (RTL 4) hoorde ik een van de deelnemers zeggen dat ze zich bevrijdt voelde van alle spullen om haar heen. In het programma gaat een team van experts aan de slag met mensen die last hebben van verzamelwoede. Het hoogtepunt van het programma is het moment waarop de persoon ik kwestie zijn of haar volledig leeggehaalde huis voor het eerst terugziet. Het probleem is daarmee niet opgelost, want de overvolle huizen zijn meestal het gevolg van psychologische problemen. Een team van psychologen gaat daarom aan de slag om ook hier een oplossing voor te vinden.

Wat heeft dit alles nu met de definitie van vrijheid te maken? Het feit dat de vrouw in deze aflevering het had over een gevoel van bevrijding deed me realiseren dat het tegenbeeld van vrijheid niet alleen een kwestie van politieke onderdrukking is. We kunnen als individu ook zelf onze eigen vrijheid beperken: de wereld die we om ons heen creëren maar psychologische en fysieke factoren leggen beperkingen op aan onze vrijheid. Als we dit afzetten tegen het schadebeginsel, mogen we alleen anderen niet schaden met ons handelen of moeten we ook het individu (ons zelf) opnemen in de interpretatie van deze definitie?

Beyoncé

In april lanceerde Beyoncé haar nieuwste album ‘Lemonade’. Een van de nummers die meteen een hit werd is de track ‘Freedom’. Op internet worden flinke discussies gevoerd over waar de tekst nu eigenlijk over gaat, maar de grote lijnen zijn duidelijk: er zijn verschillende krachten in werking die Beyonce haar vrijheid beperken. De moraal van de songtekst is dat Beyonce sterk genoeg is om de krachten te overwinnen. De tekst staat vol van metaforen die de vrijheid beperkende invloeden beschrijven als natuurkrachten: ‘Tryna rain on the thunder, tell the storm I’m new’. Als deze natuurkrachten echt bestaan, bestaat er dan wel zoiets als absolute vrijheid? Denk aan de vele natuurrampen die we vandaag de dag op het nieuws zien: kun je spreken over ‘doen en laten wat je wil’ als je niet eens de deur uit kan? Zelfs als alle mensen elkaars vrijheid volledig mogelijk zouden maken, leefden we dan in absolute vrijheid?

Hoe ik deze bevindingen ga verwerken in een definitie van vrijheid weet ik nog niet. Deze zoektocht lijkt een beetje een kritische, misschien wel cynische ondertoon te krijgen. Dat is echter niet de conclusie waarmee ik wil eindigen, want ondanks alle manieren waarop vrijheid beperkt kan worden: we hebben als mensen de mogelijkheid om, ondanks de gegeven omstandigheden, het beste van onze situatie te maken. Beyoncé deelt dit motto en gebruikt er de volgende woorden voor: ‘I was served lemons, but I made lemonade!’.

Comments are closed.

Tilburg Cobbenhagen Center

Het Tilburg Cobbenhagen Center stimuleert het gesprek over onderwerpen waarin de identiteit en missie van Tilburg University – 'Understanding Society' – tot uitdrukking komen en onderzoekt de betekenis daarvan in de hedendaagse academische context en samenleving.

Hiertoe brengen we in 'Communities of Practice' praktijkbeoefenaars, bestuurders en wetenschappers samen, zoeken we aansluiting bij waardendebatten die in de samenleving spelen en formuleren we onderzoeksvragen die van maatschappelijke meerwaarde zijn.

Op dit weblog lees je vanaf 26 september 2016 - de dag dat onze geheel vernieuwde website wordt gelanceerd - wat medewerkers van het Tilburg Cobbenhagen Center en onze interne en externe samenwerkingspartners zoal bezig houdt!

www.tilburguniversity.edu/
cobbenhagencenter

Communities of Practice