June 21, 2016

Citizen science

Door: Tilburg Cobbenhagen Center | Categorie: Re-Member

“Kan ik archiefonderzoek uitbesteden aan burgers? Hoe houd ik als wetenschapper voldoende ‘feeling’ met de verkregen onderzoeksdata?”

- door Liesbeth Hoeven

Cf1xem1W4AA6Hlr

‘Burger en wetenschap gaan in ondertrouw’, zo kopte dagblad Trouw op zaterdag 4 juni j.l. Aan de Universiteit van Utrecht zijn 500 vrijwilligers ingezet om data te verwerken uit het trouwarchief van Amsterdam. Geliefden die in een ver verleden het voornemen hadden om te trouwen, vulden een papier in met persoonlijke gegevens – leeftijd, beroep, namen van allebei de ouders. Het resultaat? Een half miljoen, handgeschreven, ondertrouwformulieren. Deze formulieren zijn bewaard gebleven en blijken, voor de sociale wetenschap, een prachtige bron van onderzoek. Maar hoe verwerkt een wetenschapper deze schat aan informatie in een digitale database? Kan een groep vrijwilligers, die het ontcijferen van oude handschriften en archiefstukken als vrijetijdsbesteding bezigen, uitkomst bieden?

Zonder meer! ‘Citizen science’, ofwel burgerwetenschap, is een populaire term voor de betrokkenheid van burgers bij wetenschappelijke projecten. Het onderliggende idee is dat vrijwilligers kunnen helpen bij het versnellen of vergemakkelijken van het onderzoeksdoel van een wetenschapper. In ruil voor hun inspanningen worden vrijwilligers professioneel geschoold in een bepaalde onderzoeksmethode of wegwijs gemaakt binnen een bepaald onderzoeksdomein. Een win-win situatie? De bijdrage van vrijwilligers aan wetenschappelijke projecten geeft bij alle betrokkenen voldoening; niet op de laatste plaats vanwege de bijzondere vondsten die tijdens een joint venture worden gedaan en gedeeld. Het succes van deze formule ondervond ik dit voorjaar zelf, tijdens een workshop in het Regionaal Archief Tilburg.

Samen met een groep van amateurhistorici en vrijwilligers die verbonden waren aan heemkundekringen, archieven of andere erfgoedinstellingen wilden mijn onderzoeksassistenten Daniëlle, Wessel, Arnold en ik zoveel mogelijk informatie verzamelen over specifiek één van de Tilburgse studenten die tijdens de Tweede Wereldoorlog is omgekomen. Van deze student – Nico Wolf is zijn naam – was in beginsel niets meer bekend dan een sterfdatum; te weinig informatie om zijn leven te herdenken middels een portret in een boek en op een digitaal monument (inderdaad: ons onderzoeksdoel). Tijdens de workshop kwamen we er met vereende krachten achter waar deze jonge student in kwestie is geboren en gestorven, wie zijn familie is, waar hij op school zat en ontdekten we onder andere zijn voorliefde voor puzzelen en schaken.

Het Regionaal Archief Tilburg leerde onze groep vrijwilligers meer over de verschillende online zoekstrategieën en het verifiëren van bronnen. Vanwege de enthousiaste reacties van de betrokken deelnemers en de geboekte resultaten zal de workshop dit najaar een vervolg krijgen. Er zijn nog minstens 21 Tilburgse studenten – zo weten wij inmiddels – die stierven tijdens bombardementen, verzetsactiviteiten, in concentratiekampen of aan de gevolgen van dwangarbeid. Ook zij hebben behalve een naam, ook een uniek verhaal en een gezicht. Inmiddels weet ik dat archiefonderzoek ons op het spoor kan brengen van hun nabestaanden; van familieleden, vrienden of kennissen. Op het moment dat wij vanuit de universiteit met hen in contact komen, realiseer ik me dat burgers én wetenschappers inderdaad niet in twee gescheiden werelden leven. We zijn allemaal medemens. De levensverhalen en herinneringen die nabestaanden over hun geliefden delen maken indruk op mij persoonlijk. Zo ook de officiële akten, handgeschreven brieven en foto’s die vaak generaties lang bewaard zijn gebleven.

Wanneer ik deze ‘onderzoeksdata’ onder ogen krijg en mensen hun verhaal aan mij toevertrouwen dan voel ik mij bevoorrecht als burger: ‘I love this science’!

* * *

Wekt ‘citizen science’ je nieuwsgierigheid als burger? Het Tilburg Cobbenhagen Center organiseert samen met het Regionaal Archief Tilburg in het najaar van 2016 een serie workshops, die in het teken staan van het universitaire gedenkproject ‘Vrijheid doorgeven’. Meer informatie is binnenkort beschikbaar op de website van het Tilburg Cobbenhagen Center en het Regionaal Archief Tilburg. Een verslag van de try-out – een eerste workshop die we organiseerden – lees je in deze brochure: http://jil.st/symposiumbundel

Heeft ‘citizen science’ je wetenschappelijke interesse? De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen organiseerde op 16 juni 2016 een conferentie over de praktische consequenties van ‘citizin science’. Zie voor meer informatie: https://www.knaw.nl/nl/actueel/agenda/citizen-science

Comments are closed.

Tilburg Cobbenhagen Center

Het Tilburg Cobbenhagen Center stimuleert het gesprek over onderwerpen waarin de identiteit en missie van Tilburg University – 'Understanding Society' – tot uitdrukking komen en onderzoekt de betekenis daarvan in de hedendaagse academische context en samenleving.

Hiertoe brengen we in 'Communities of Practice' praktijkbeoefenaars, bestuurders en wetenschappers samen, zoeken we aansluiting bij waardendebatten die in de samenleving spelen en formuleren we onderzoeksvragen die van maatschappelijke meerwaarde zijn.

Op dit weblog lees je vanaf 26 september 2016 - de dag dat onze geheel vernieuwde website wordt gelanceerd - wat medewerkers van het Tilburg Cobbenhagen Center en onze interne en externe samenwerkingspartners zoal bezig houdt!

www.tilburguniversity.edu/
cobbenhagencenter

Communities of Practice